Τα τελευταία λίγα χρόνια προβάλλονται διεθνώς στην τηλεόραση με μεγάλη(;) επιτυχία σειρές που έχουν σαν θέμα τη ζωή και τα… πάθη μιας άσχημης νεαρής γυναίκας. Μια τέτοια σειρά ήρθε και στην Ελλάδα και γνώρισε μεγάλη(;) επιτυχία. (Το ερωτηματικό («;») μετά το μεγάλη μπαίνει γιατί κανείς δεν μπορεί να ξέρει πόσο πραγματικά μεγάλη επιτυχία είχαν, μιας και οι εταιρείες μέτρησης τηλε-θεαματικότητας δεν ελέγχονται από κανένα επίσημο φορέα)
Είναι αυτές οι σειρές αντικομφορμιστικές; Θέλουν απλά να δείξουν ότι μια άσχημη γυναίκα μπορεί να είναι πρωταγωνίστρια σε ένα κόσμο όπου το υποκειμενικό εξωτερικό κάλλος μοιάζει να είναι το μόνο διαβατήριο για την εργασιακή και κοινωνική καταξίωση; Φαινομενικά αυτό θέλουν να πιστέψουμε οι δημιουργοί τους. Λίγο πολύ σε όλες αυτές τις σειρές, ένα εξαιρετικά ‘άσχημο’ κορίτσι (πάντα με τα προκαθορισμένα πρότυπα των οίκων μόδας και των ινστιτούτων ‘ομορφιάς’) πιάνει δουλειά σε μια μεγάλη εταιρεία και αφού αντιμετωπίζει στην αρχή την προκλητική απέχθεια των συναδέλφων της, στο τέλος πετυχαίνει (πάντα με επιχειρηματικούς όρους) και γίνεται αγαπητή και διάσημη. Επίσης, μεταμορφώνεται ως διά μαγείας σε μια ‘καλλονή’.
Υποτίθεται ότι η σειρά είναι ενάντια στις διακρίσεις και ότι μια ‘άσχημη’ κοπέλα είναι το ίδιο ικανή και αξιόλογη με μια ‘όμορφη’. Τότε γιατί στο τέλος η ‘άσκημη’ γίνεται απαραιτήτως ‘όμορφη’; Γιατί η ‘άσχημη’ πρέπει να αποδείξει πολλά παραπάνω από μια ‘όμορφη’; Γιατί έτσι είναι η πραγματικότητα, θα πουν κάποιοι. Ακόμα και έτσι να είναι η πραγματικότητα –κάτι που δεν αποδεικνύεται- ακόμα και αν οι άνθρωποι είναι τόσο ρηχοί και μοχθηροί όσο θέλει να τους παρουσιάσει η σειρά, τότε γιατί αφού αποδεικνύει την αξία της, η ‘άσχημη’ μεταμορφώνεται σε ‘όμορφη’; Τελικά, το μήνυμα της σειράς μοιάζει να είναι ότι σε κάθε περίπτωση όλες πρέπει να δείχνουν ‘όμορφες’ σύμφωνα με τα διαφημιζόμενα πρότυπα.
Το σημαντικότερο, πιο ύπουλο στοιχείο που δίνει και τον τίτλο του παρόντος είναι η προπαγάνδα για τον τρόπο ζωής. Σε όλες αυτές τις σειρές η πρωταγωνίστρια δουλεύει σαν σκλάβα, δεν παραπονιέται ποτέ, αμοίβεται άθλια και είναι και απόλυτα ευχαριστημένη. Θαυμάζει τα αφεντικά της και γενικά τους ανθρώπους που έχουν χρήμα, είναι διάσημοι και μέλη της νομενκλατούρας. Κάποια στιγμή, αφού αποδείξει την αξία της, η ‘άσχημη’ καταφέρνει να γίνει και η ίδια μέλος της αριστοκρατίας. Ακόμα και σε αυτόν τον παραμυθένιο κόσμο της σειράς, η αλήθεια δεν αποκρύπτεται εντελώς: οι συνάδελφοι και συναδέλφισσες της ‘άσχημης’ παραμένουν στην κατάσταση σκλαβιάς. Έτσι το δίδαγμα βγαίνει αβίαστα: δούλευε σαν το σκυλί, μη σηκώνεις κεφάλι και ίσως κάποια στιγμή ανταμοιφθείς, δηλαδή περάσεις στη μεριά των εκμεταλλευτών. Φυσικά, οι πρώην ομοιοπαθούντες, οι συνάδελφοί σου θα παραμείνουν εκεί που ήταν και το καλύτερο που έχεις να κάνεις είναι να τους εκμεταλλεύεσαι και εσύ πια. Με ανθρώπινο πρόσωπο μεν, εκμεταλλευτής δε. Για την ακρίβεια, επειδή και οι συνάδελφοι επιδιώκουν κάτι παρόμοιο με σένα, καλύτερα να τους ανταγωνίζεσαι, να προσπαθείς να τους τη φέρεις αν μπορείς. Αλλιώς θα σου τη φέρουν αυτοί.
Η προπαγάνδα της οικογένειας αυτής των σειρών με πρωταγωνίστρια μια ‘άσχημη’ κοπέλα στοχεύει στην ιδεολογική καθυπόταξη των τηλεθεατών. Δούλευε και μη ερεύνα. Αν είσαι ‘άσχημος’, κοίτα να γίνεις ‘όμορφος’. Οι εργαζόμενοι άνθρωποι, οι αξιοπρεπείς καταπιεζόμενοι αυτής της κοινωνίας δεν έχουν ανάγκη από πλαστά πρότυπα ομορφιάς και από ιδεολογίες που προτρέπουν στην υποταγή, την αντιπαλότητα με τους συναδέλφους και την προσμονή να γίνουν και αυτοί κάποτε καταπιεστές στην θέση των καταπιεστών τους. Η μοναδική ομορφιά που έχει ο καθένας μας και η αλληλεγγύη με τους ομοιοπαθούντες συνανθρώπους μας που αποτελεί το μόνο υγιή δρόμο για την απελευθέρωση και ανύψωση της ανθρώπινης προσωπικότητας, αυτό είναι το μήνυμα που έχει ανάγκη και θέλει ο τηλεθεατής.
